ศูนย์คชศึกษา  องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุรินทร์    ยินดีต้อนรับเข้าสู่เว็บไซต์ศูนย์คชศึกษา
โครงการนำช้างคืนถิ่นเพื่อสุรินทร์ถิ่นบ้านเกิด
กิจกรรมการท่องเที่ยวภายในศูนย์คชศึกษา
ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับช้าง
สมเด็จพระเทพฯ เสด็จศูนย์คชศึกษา
การจับช้างของขาวกวย
การจับช้างในราชสำนัก
บทความทั่วไป
สถิติการเยี่ยมชม
Untitled Document
หน้าหลัก -> เครื่องมือในการโพนช้าง
 

 


    



เครื่องมือในการโพนช้าง
การออกโพนช้างแต่ละครั้งหมอช้างจะต้องเตรียมเครื่องมือในการโพนช้างเป็นจำนวนมาก ซึ่งประกอบด้วย
- หนังปะกำ หรือ เชือกปะกำ มีลักษณะเป็นเชือกหนังซึ่งทำจากหนังกระบือ ๓ เส้น มาฟั่นให้เป็นเกลียว ยาวประมาณ ๓๐ - ๕๐ เมตร โดยแต่ละเส้นจะใช้หนังกระบือ จำนวน ๓ ตัว ใช้สำหรับเป็นบ่วงบาศคล้องเท้าช้างป่า โดยปลายข้างหนึ่งจะถูกถักให้เป็นห่วง เพื่อสอดปลายอีกด้านหนึ่งแล้วรูดเข้าหากันให้มีลักษณะเป็นบ่วงบาศ ใกล้ ๆ กับบ่วงนี้ จะนำไม้ไผ่กลมและกลวง ยาวประมาณ ๑๕ - ๒๐ เซนติเมตร มาผูกถักติดเชือกปะกำ เรียกว่า “แขนนาง” เพื่อใช้เป็นที่เสียบไม้คันจาม ในยามที่ไม่ได้ออกไปโพนช้าง หนังปะกำจะถูกเก็บรักษาไว้ที่ศาลปะกำ
- ไม้คันจาม มีลักษณะเป็นท่อนไม้ยาวประมาณ ๔ - ๕ เมตร เส้นผ่าศูนย์กลาง ประมาณ ๔ - ๕ เซนติเมตร ทำจากไม้เนื้อแข็งหรือไม้ไผ่รวก สำหรับใช้เสียบต่อเข้ากับแขนนาง ซึ่งยึดติดอยู่กับเชือกปะกำ เพื่อคล้องบ่วงบาศของเชือกปะกำเข้ากับเท้าช้างป่า
- ทาม มีลักษณะเป็นเชือกหนังซึ่งทำจากหนังกระบือ ๘ เส้น หรือ ๑๑ เส้น ฟั่นเป็นเกลียวปลายทั้งสองข้าง จะถักเป็นห่วง ใช้สำหรับผูกคอช้างป่าที่คล้องได้ บางครั้งจะติดหนามแซมไว้เพื่อให้ช้างป่าละพยศไม่กล้าดึงทามบ่อย ๆ เพราะหนามจะทิ่มตำคอทุกครั้ง
- สายโยง แบ่งเป็น ๒ ชนิด ตามลักษณะการใช้งาน หากใช้สำหรับผูกช้างป่ากับต้นไม้หรือกับช้างต่อ เรียกว่า “โยงละ” มีลักษณะเป็นเชือกหนังซึ่งทำจากหนังกระบือ ๖ - ๘ เส้น ฟั่นเป็นเกลียวยาวประมาณ ๓ เมตร ส่วนสายโยงที่ใช้สำหรับจูงช้างป่าขณะเดินทาง เรียกว่า “โยงเตอะ” ซึ่งจะมีขนาดเล็กกว่า เพราะทำจากหนังกระบือ ๓ - ๕ เส้น ฟั่นเป็นเกลียว ยาวประมาณ ๔ เมตร
- สลก มีลักษณะเป็นเชือกหนัง ซึ่งทำจากหนังกระบือ ๓ เส้น ฟั่นเป็นเกลียวยาวพอดีกับคอช้างต่อ ปลายทั้งสองข้างเป็นห่วงเหล็ก ใช้สำหรับผูกเชือกปะกำเข้ากับคอช้างต่อ เพื่อให้ช้างต่อดึงช้างป่าที่คล้องได้ไม่ให้หลุดไป
- โทน มีลักษณะเป็นโครงไม้รูปทรงสามเหลี่ยม ขนาดกว้างประมาณ ๖๐ เซนติเมตร ยาว ๖๐ เซนติเมตร สูง     ๔๕ เซนติเมตร ใช้สำหรับเก็บหนังปะกำขณะเดินทางเข้าป่า รวมทั้งของใช้ที่จำเป็นในการคล้องช้าง
- สายประโคน มีลักษณะเป็นเชือกหวาย ซึ่งทำจากหวายขนาด ๑ เซนติเมตร จำนวน ๓ เส้น ถักไขว้กันไปมา มีขนาดความยาวพอดีกับท้องช้าง ใช้สำหรับผูกยึดโทนให้ติดกับหลังช้างต่อ
- หากกระแซง มีลักษณะเป็นสายหนังหรือเป็นเชือก ใช้สำหรับผูกโทนกับสายประโคน
- แผนกนำ มีลักษณะเป็นเชือกหนัง ซึ่งทำจากหนังกระบือ ๓ เส้น ฟั่นเป็นเกลียว ยาว ๑.๕๐ เมตร ปลายข้างหนึ่งเป็นห่วงเหล็กขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๖ เซนติเมตร ใช้สำหรับผูกติดกับสายประโคนดึงไปทางท้ายช้าง เพื่อให้มะจับยึดเวลาช้างวิ่งจะได้ไม่ตกจากหลังช้าง
- สายชนัก มีลักษณะเป็นเชือกถักสลับกับห่วงเหล็ก ใช้สำหรับสวมคอช้างต่อ เพื่อให้หมอช้างใช้เท้าคีบเวลาขี่ช้างต่อไล่ช้างป่าจะได้ไม่พลัดตก
-  ไม้งก มีลักษณะเป็นไม้กลมแบนโค้งงอคล้ายตัวแอลในภาษาอังกฤษ ยาวประมาณ ๓๐ เซนติเมตร ทำจากไม้เนื้อแข็ง ใช้สำหรับตีท้ายช้างขณะไล่คล้องช้างป่าเพื่อเร่งความเร็วของช้างต่อ
- สะแนงเกล (สะไน) เป็นเครื่องมือในการส่งสัญญาณด้วยเสียง ทำจากเขากระบือ ใช้เป่าเมื่อเคลื่อนขบวนช้างต่อ หรือ เมื่อต้องการติดต่อสื่อสารกันในขบวนช้างต่อ
-  สนับมุก มีลักษณะเป็นถุงถักด้วยปอหรือป่าน ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ประมาณ ๖๐ เซนติเมตร ใช้สำหรับเก็บของใช้ส่วนตัวของหมอช้าง หรือมะ
- หนังลิว เป็นเชือกที่ทำจากหนังกระบือเส้นเล็ก ๆ ขนาดเท่านิ้วก้อย มีความยาวมาก เมื่อจะใช้ประโยชน์สามารถตัดออกได้ตามความจำเป็น ใช้สำหรับมัดห่วงทามเข้าด้วยกัน หรือมัดสลกที่คอช้างต่อ และมัดสิ่งอื่น ๆ

โพสโดย: ผู้ดูแลระบบ
ลิ้งที่เกี่ยวข้อง
วิดีทัศน์ประชาสัมพันธ์
เลือกภาษาเว็บไซต์
Polls
เว็บไซต์ศูนย์คชศึกษาสามารถเข้าถึงได้สะดวก
ศูนย์คชศึกษา องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุรินทร์
All right reserve@2010